Houtsoort: Pokhout

Atibt

lignum-vitae

Andere namen

Guayacan, palo santo (Antillen, Colombia, Midden-Amerika, Caribisch gebied, Venezuela), Guajakbaum, Pockholz (Duitsland), gaïac (Frankrijk), holywood, lignum vitae (Groot-Brittannië).

Botanische naam

Guaiacum officinale L., G. sanctum L.

Familie

Zygophyllaceae.

Groeigebied

Caribisch gebied en Midden-Amerika en zuidelijk Noord-Amerika.

Boombeschrijving

Kleine boom. Hoogte 6-9 m. De takvrije stam is 1-4 m lang en de diameter is gemiddeld 0,25-0,30 m, soms 0,45-0,75 m.

Aanvoer

Korte, soms onregelmatig gevormde stammen van 1-3 m lengte en in paraffine gedompelde (tegen te snel drogen) gekantrechte blokken. Pokhout wordt per gewicht verkocht.

Houtbeschrijving

De kleur van het kernhout is donker groenbruin tot bijna zwart, soms met gele strepen, met een scherpe overgang naar het vuilgeel gekleurde spint. De breedte van het spint varieert per soort en is smal bij Guaiacum officinale en breed bij Guaiacum sanctum. Pokhout voelt vettig aan, doordat het, tot maximaal een kwart van het luchtdroge gewicht, geheel verzadigd is met een vettige harsachtige stof. Hierdoor kan het voor bepaalde doeleinden als zelfsmerend onderdeel worden gebruikt. Een lichte geur is waarneembaar wanneer pokhout wordt verwarmd of gewreven. Pokhout is bekend als een van de hardste en zwaarste handelshoutsoorten.

Houtsoort

loofhout

Draad

Kruisdraad of warrige draad.

Nerf

Fijn.

Volumieke massa

1150-1350 kg/m3 bij 12% vochtgehalte, vers 1400-1500 kg/m3.

Werken

Middelmatig.

Drogen

Zeer langzaam. Pokhout moet zeer langzaam en voorzichtig worden gedroogd om scheuren te vermijden.

Bewerkbaarheid

Zeer moeilijk met handgereedschap en machines te bewerken. Bij het schaven wordt een snijhoek van 15° aanbevolen. Pokhout laat zich uitstekend draaien en glad afwerken.

Spijkeren en schroeven

Voorboren noodzakelijk.

Lijmen

Vereist voorbehandeling.

Buigen

Zeer slecht.

Oppervlakafwerking

Vereist voorbehandeling. Oppervlakafwerking is echter niet nodig.

Duurzaamheid

Schimmels 1.
Termieten D.
In zout- en brak water bestand tegen aantasting van paalworm.

Impregneerbaarheid

Kernhout vermoedelijk 4.

Bijzonderheden

Uit pokhout werd vroeger een geneeskrachtige olie geëxtraheerd die tegen vele kwalen werd gebruikt, vandaar de naam lignum vitae (levenshout). Guaiacum sanctum, die vooral op de Caribische eilanden groeit, en Guaiacum officinale staan beide op de lijst van zeldzame of met uitsterven bedreigde planten van CITES Appendix II. De handel in deze soorten is alleen met vergunningen mogelijk.

Toepassingen

Door de zelfsmerende eigenschappen van pokhout werd het gebruikt voor scheepsaslagers, in de windmolenbouw, aslagertjes voor de diamantindustrie, schaafzolen, tandwielen, katrolschijven, hamerkoppen voor de plaatwerkerij, mesheften, draaiwerk enz.