Houtsoort: Nyatoh

Atibt

nyatoh

Andere namen

Bitis (Myanmar/Burma), nyatuh (Indonesië), nato (Filipijnen), nyatoh, rian, jangkar (Maleisië), jangkar (Sarawak), chay (Laos, Vietnam), balam (Nederland), ketiau, suntai.

Botanische naam

Palaquium spec. div., Payena spec. div. en andere soorten uit de familie Sapotaceae.

Familie

Sapotaceae.

Groeigebied

Zuidoost-Azië.

Boombeschrijving

Kleine tot grote bomen, soms met hoge wortelaanlopen of plankwortels. Hoogte 20-40(-60) m met een diameter van maximaal 1,0(-2,5) m.

Aanvoer

Gekantrecht hout. Nyatoh is groep Sapotaceensoorten die luchtdroog tussen 600-720 kg/m3 weegt.

Houtbeschrijving

Kleur kernhout rozerood tot roodbruin, soms enigszins paarsbruin. Er kunnen overigens van stam tot stam wel kleurnuances optreden. Het spint is lichter van kleur dan het kernhout en is tot 100 mm breed. De eigenschappen van nyatoh lopen nogal uiteen door het grote aantal verschillende boomsoorten dat nyatoh levert. Vers gezaagd nyatoh heeft een zure geur.

Houtsoort

loofhout

Draad

Recht tot lichte kruisdraad.

Nerf

Matig grof en gelijkmatig.

Volumieke massa

(420-)600- 700(-850) kg/m3 bij 12% vochtgehalte. Bij hout met een hogere volumieke massa dan 850 kg/m3 spreekt men in Maleisië van bitis en in Sabah van nyatoh batu.

Werken

Middelmatig.

Drogen

Langzaam. De kans is groot dat tijdens het drogen vervorming en kopscheuren ontstaan.

Bewerkbaarheid

De bewerkbaarheid van droog nyatoh is afhankelijk van de hoeveelheid kiezel die in het hout voorkomt. Dit varieert per boomsoort. Enkele bevatten geen, andere soorten bevatten veel kiezel. Nyatoh zonder kiezel laat zich goed bewerken en glad schaven. Bij het schaven van het kwartierse vlak kan door kruisdraad "inspringsel" ontstaan. De bewerking kan gehinderd worden door gom dat aan de snijgreedschappen kan blijven kleven. Rechtdradig hout laat zich goed glad bewerken. Nyatoh laat zich goed schillen en kan worden gebruikt voor de fabricage van plaatmateriaal. Het houtstof van nyatoh kan huid en slijmvliezen irriteren.

Spijkeren en schroeven

Voorboren aanbevolen, gezien de grote kans op splijten.

Lijmen

Goed.

Buigen

Niet bekend.

Oppervlakafwerking

Goed.

Duurzaamheid

Schimmels 3-4. Door het grote aantal soorten zeer variabel.

Impregneerbaarheid

Kernhout 4.
Spint 1-2.

Toepassingen

Binnentimmerwerk, winkelbetimmeringen, plinten, lijstwerk, schroten, meubelen, deuren, (wagon)vloeren, triplex en soms voor muziekinstrumenten.